
Wolluis is een van de lastigst te bestrijden insecten die je in huis of tuin kunt tegenkomen. De beestjes beschermen zichzelf met een wasachtige, witte omhulling die pesticiden moeilijk laat doordringen, en ze nestelen zich op plekken waar je ze met een spuit nauwelijks bereikt. Toch is een aantasting niet ongeneeslijk, als je de juiste methode kiest en consequent werkt.
Wolluis verschijnt als witte, wollige of poederige klontjes op stengels, bladoksels en de onderkant van bladeren. Soms lijken het kleine wattenbolletjes. Bij nauwkeuriger kijken zie je de schildluis eronder, een zacht ovaal insect van 3 tot 6 millimeter lang.
De schade is tweeledig. Wolluis zuigt plantensap, waardoor groei stagneert en bladeren geel worden. Tegelijkertijd scheidt het insect honingdauw uit, een kleverige substantie waarop roetdauw groeit. Die zwarte schimmellaag blokkeert het licht en versnelt de achteruitgang van de plant.
Controleer ook de grond en de wortels. Wortelwolluis zit volledig ondergronds en is moeilijker te zien, maar veroorzaakt vergelijkbare symptomen: een plant die wegkwijnt zonder duidelijke reden. Trek de plant uit de pot en kijk of er witte vlokjes aan de wortels kleven.
Een wattenstaafje gedrenkt in 70% isopropylalcohol is de meest directe methode voor kleine aantastingen. Veeg hiermee elke wolluiskolonie individueel weg. De alcohol lost de waslaag op en doodt het insect ter plekke, zonder dat je de plant hoeft te bespuiten.
Werk systematisch: begin bij de bovenkant van de plant en werk naar beneden. Controleer bladoksels, stengelknooppunten en de aansluiting tussen grond en stengel. Na het behandelen spoel je de plant af met lauw water om resten te verwijderen.
Herhaal deze behandeling elke 5 tot 7 dagen gedurende minimaal drie weken. Die herhaling is niet optioneel. Eieren overleven de eerste ronde, en de jonge larven die uitkomen zijn kwetsbaarder dan volwassen exemplaren, maar moeten alsnog worden geraakt voor ze zich kunnen voortplanten.
Bij een zwaardere of wijdverspreide aantasting volstaat een wattenstaafje niet meer. Dan heb je keuze uit een aantal effectievere methoden.
Combineer bij voorkeur een contactmiddel met een systemisch middel als de aantasting ernstig is. De contactbehandeling ruimt direct op, het systemische middel beschermt langer.
Roofwantsen en sluipwespen zijn bij Woonvak bekende alternatieven voor chemische middelen, en bij wolluis is de roofkever Cryptolaemus montrouzieri de meest effectieve keuze. Zowel de larven als de volwassen kevers eten wolluizen en hun eieren. De larven lijken zelf op wolluis, met hun witte, wasachtige uitgroei, waardoor je ze niet per ongeluk moet verwijderen.
Biologische bestrijding werkt het beste bij temperaturen boven de 20 graden Celsius en een luchtvochtigheid van minimaal 60%. In een droge woonkamer in de winter presteren deze natuurlijke vijanden minder goed. Ze zijn vooral geschikt voor serre’s, kassen en grotere collecties kamerplanten.
Galmuggen van de soort Leptomastix dactylopii zijn een aanvulling voor langdurige biologische controle. Ze leggen hun eieren in wolluislarven, waardoor de populatie geleidelijk inkrimpt. Combineer beide soorten voor het beste resultaat.
Wortelwolluis vereist een andere aanpak dan de soorten die bovengronds leven. Trek de plant uit de pot, schud de grond zo volledig mogelijk van de wortels en spoel de wortels schoon onder lauw stromend water. Behandel de wortels vervolgens met een oplossing van neem-olie of isopropylalcohol verdund met water, in een verhouding van 1 op 10.
Plant de plant daarna over in volledig nieuwe potgrond. Hergebruik de oude pot alleen als je die grondig hebt ontsmet, minimaal 10 minuten laten weken in een oplossing van 1 deel bleekwater op 9 delen water. Wortelwolluis overleeft anders in de poriën van terracotta of in scheurtjes van plastic potten.
Nieuwe planten zijn de voornaamste bron van wolluisbesmetting in huis. Zet elke nieuwe aanwinst twee tot vier weken apart voordat je hem bij je bestaande collectie plaatst. In die periode controleer je wekelijks op tekenen van plaag.
Wolluis verspreidt zich ook via gereedschap, handen en kledij. Reinig snoeischaren en plantenscheppen na gebruik met alcohol, zeker als je een besmette plant hebt behandeld. Jonge wolluizen, ook wel crawlers genoemd, zijn mobiel en verplaatsen zich actief naar nieuwe gastheren zodra de populatie te groot wordt.
Houd je planten vitaal. Een gezonde plant met de juiste licht- en wateromstandigheden is weerbaarder tegen aantasting. Wolluis gedijt bij overmatige bemesting met stikstof, waardoor het weefsel zacht en sappig wordt. Gebruik stikstofrijke meststoffen daarom met mate, zeker bij gevoelige soorten als orchideeën, cactussen en citrusplanten.
Niet elke plant trekt wolluis even sterk aan. Sommige soorten zijn bij uitstek geliefd bij deze plaag en verdienen extra aandacht bij controle.
Bij deze soorten loont het om ook zonder zichtbare aantasting maandelijks te controleren, want een vroege ontdekking maakt de bestrijding aanzienlijk eenvoudiger. Bij Woonvak zien we dat aantastingen die vroeg worden opgemerkt in de meeste gevallen binnen twee behandelrondes onder controle zijn.

Floris van Dam kijkt graag naar hoe dingen in en om het huis werken. Hij verdiept zich in bouwmaterialen, onderhoud, renovaties en praktische oplossingen voor veelvoorkomende woonproblemen. Voor Woonvak.nl schrijft hij artikelen waarmee lezers beter begrijpen wat ze zelf kunnen aanpakken en waar ze op moeten letten.